Instagram Reels Performansını Etkileyen Temel Faktörler

Instagram Reels performansı, tek bir nedene bağlı değildir. Video konusu, kurgu, ilk saniye, izlenme süresi, paylaşım zamanı, hedef kitle uyumu ve etkileşim sinyalleri birlikte değerlendirilmelidir. Bu yüzden daha iyi sonuç almak isteyen hesapların yalnızca “daha çok video paylaşmak” yerine, her videonun neden izlendiğini veya neden erken terk edildiğini anlaması gerekir.

Aşağıdaki faktörler, Reels izlenmelerini anlamak ve içerik planını geliştirmek için temel bir kontrol alanı sunar.

İlk Saniyelerde Dikkat Çekmek

Reels videolarında ilk birkaç saniye, izleyicinin videoda kalıp kalmayacağını belirleyen en kritik bölümlerden biridir. Kullanıcılar akışta hızlı hareket ettiği için videonun konusu, vaadi veya merak unsuru çok geç anlaşılırsa izlenme süresi düşebilir.

İlk saniyede dikkat çekmek için içeriğin ne anlattığı hızlıca anlaşılmalıdır. Bu, abartılı başlıklar kullanmak anlamına gelmez. Daha çok, izleyiciye “bu video bana ne anlatacak?” sorusunun cevabını kısa sürede vermek gerekir.

Örnek giriş fikirleri:

● “Reels videoların izlenmiyorsa, sorun paylaşım saatinden önce burada olabilir.”

● “Aynı videoyu paylaşan iki hesabın farklı sonuç almasının birkaç nedeni var.”

● “İlk üç saniyede bunu yapmazsan, kullanıcı videodan çıkabilir.”

● “Reels performansını değerlendirirken sadece izlenmeye bakmak yanıltıcı olabilir.”

Bu tarz girişler, izleyiciye net bir konu sunar. Ancak burada önemli olan, videonun devamında verilen sözün gerçekten karşılanmasıdır. Aksi durumda kullanıcı videodan çıkabilir ve bu da performansı olumsuz etkileyebilir.

İzlenme Süresini Güçlendirmek

İzlenme süresi, Reels performansını değerlendirmede önemli bir göstergedir. Bir video izleyiciyi daha uzun süre tutabiliyorsa, içerik konusu, anlatım ritmi veya kurgu yapısı hedef kitle için daha ilgi çekici olabilir.

İzlenme süresini desteklemek için videonun gereksiz uzatılmaması gerekir. Kısa olmak her zaman daha iyi değildir, ancak her saniyenin bir işlevi olmalıdır. Özellikle eğitici, karşılaştırmalı veya liste formatındaki Reels içeriklerinde akışın sade tutulması daha iyi bir izleme deneyimi sunabilir.

İzlenme süresini destekleyebilecek unsurlar:

1. Net bir başlangıç cümlesi kullanmak

2. Görsel veya metin akışını hızlı ama anlaşılır tutmak

3. Gereksiz girişlerden kaçınmak

4. Videonun sonunda küçük bir sonuç veya çıkarım vermek

5. İzleyiciyi videonun devamına taşıyan doğal bir merak oluşturmak

Örneğin, “Instagram’da takipçi kazanmak için 5 içerik hatası” konulu bir Reels videosu hazırlanıyorsa, ilk saniyede konuyu söylemek, ardından her hatayı kısa ve anlaşılır biçimde göstermek izlenme süresini destekleyebilir.

İçeriği Hedef Kitleye Uygun Hazırlamak

Bir Reels videosu teknik olarak iyi hazırlanmış olabilir, fakat yanlış kitleye hitap ediyorsa beklenen performansı göstermeyebilir. Bu yüzden içerik üretirken yalnızca trend seslere veya popüler formatlara bakmak yeterli değildir. Hedef kitlenin neye ihtiyaç duyduğu, hangi dili kullandığı ve hangi sorunlara cevap aradığı da düşünülmelidir.

Hedef kitle uyumu şu sorularla kontrol edilebilir:

● Bu video kimin sorununa cevap veriyor?

● İzleyici bu içeriği neden izlemeli?

● Konu yeni başlayanlara mı, profesyonellere mi hitap ediyor?

● Video dili hedef kitlenin anlayacağı kadar sade mi?

● İçerik profilin genel konumlandırmasıyla uyumlu mu?

Örneğin, küçük işletmelere hitap eden bir hesap için “Reels fikirleri” içeriği, daha genel bir eğlence videosundan daha değerli olabilir. Çünkü bu içerik doğru kitleye daha net bir fayda sunar.

Paylaşım Zamanını Test Etmek

Paylaşım zamanı, Reels performansını etkileyebilecek destekleyici faktörlerden biridir. Ancak tek başına belirleyici olarak görülmemelidir. Doğru saat, hesaptan hesaba ve hedef kitlenin aktif olduğu zamanlara göre değişebilir.

Bu nedenle “her hesap için en iyi saat budur” demek yerine, düzenli test yapmak daha sağlıklı olur. Özellikle benzer formatta hazırlanan videolar farklı gün ve saatlerde paylaşılarak ilk etkileşim verileri karşılaştırılabilir.

Basit test örneği:

Bu testler kesin sonuç vermez, ancak hesabın kendi kitlesine uygun içerik zamanlamasını anlamaya yardımcı olabilir.

Kapak Görseli ve Başlığı Netleştirmek

Reels içerikleri yalnızca akışta değil, profil ızgarasında ve Reels sekmesinde de görünür. Bu nedenle kapak görseli ve başlık, videonun sonradan keşfedilmesini destekleyebilir.

Kapak görseli karmaşık, okunması zor veya konu hakkında fikir vermeyen bir yapıya sahipse kullanıcı videoya tıklamadan geçebilir. Daha sade, net ve konu odaklı kapaklar özellikle rehber, ipucu ve liste formatlarında daha anlaşılır bir izlenim oluşturabilir.

İyi bir Reels kapağı genellikle şu özelliklere sahiptir:

● Konuyu birkaç kelimeyle anlatır

● Okunabilir yazı boyutu kullanır

● Profil tasarımıyla uyumludur

● Merak oluşturur ama yanıltıcı değildir

● Videonun içeriğiyle aynı vaadi taşır

Örnek kapak başlıkları:

● Reels İzlenmesini Düşüren 5 Hata

● Keşfet Performansını Etkileyen Sinyaller

● İlk 3 Saniyede Dikkat Çekme Yöntemleri

● Reels İçin Haftalık İçerik Planı

Kaydetme ve Paylaşım Sinyallerini Önemsemek

Reels performansında beğeni önemli bir etkileşim türüdür, ancak tek sinyal değildir. Kaydetme ve paylaşım gibi aksiyonlar, içeriğin kullanıcı için değerli bulunduğunu gösterebilir. Özellikle eğitici, kontrol listesi içeren veya tekrar bakılabilecek içeriklerde bu sinyaller daha belirgin hale gelebilir.

Kaydedilmeye uygun içerik örnekleri:

● Haftalık Reels içerik planı

● Reels kapak başlığı örnekleri

● İçerik üreticileri için kontrol listesi

● Keşfet performansını etkileyen faktörler

● Video paylaşmadan önce kontrol edilmesi gerekenler

Paylaşılmaya uygun içerikler ise genellikle kullanıcıların başkalarına göndermek isteyebileceği kadar net, faydalı veya tanıdık bir içgörü taşır. Örneğin “Reels videon az izleniyorsa sorun sadece algoritma olmayabilir” gibi bir konu, içerik üreticilerinin birbirleriyle paylaşabileceği bir fikir sunabilir.

Düzenli İçerik Ritmi Oluşturmak

Reels performansını değerlendirirken tek bir videoya fazla anlam yüklemek yanıltıcı olabilir. Bazı videolar beklenenden düşük izlenirken, bazıları aynı hesaptan daha iyi performans gösterebilir. Bu nedenle düzenli içerik ritmi, hesabın hangi formatlarda daha iyi sonuç aldığını anlamak için önemlidir.

Düzenli paylaşım, her gün çok sayıda video yayınlamak anlamına gelmez. Daha çok, sürdürülebilir bir üretim düzeni kurmak ve performansı takip edebilmektir.

Basit bir içerik ritmi şu şekilde olabilir:

1. Haftada 2 eğitici Reels

2. Haftada 1 liste formatında Reels

3. Haftada 1 deneyim veya örnek odaklı Reels

4. Ayda 1 performans analizi

5. Düşük performanslı içerikler için konu ve giriş kontrolü

Bu yapı, içerik üreticisinin hangi konuların daha fazla izlendiğini, hangi formatların daha çok kaydedildiğini ve hangi videoların takipçi dönüşümünü desteklediğini görmesine yardımcı olabilir.

Hangi Yöntem Hangi Hedefe Uygun?

Her Reels stratejisi aynı hedefe hizmet etmez. Bazı yöntemler görünürlüğü desteklerken, bazıları takipçi kazanma, profil ziyareti veya güven oluşturma tarafında daha etkili olabilir. Bu yüzden içerik üretirken önce hedefi belirlemek, ardından uygun formatı seçmek daha sağlıklı olur.

Bu tablo, Reels içeriklerini yalnızca “izlensin” mantığıyla değil, daha net hedeflerle planlamaya yardımcı olur. Çünkü bazı videolar görünürlük getirirken, bazıları daha küçük ama daha ilgili bir kitle oluşturabilir.

Basit Uygulama Planı

Reels performansını geliştirmek isteyen bir hesap için en mantıklı başlangıç, karmaşık bir strateji yerine uygulanabilir bir haftalık plan kurmaktır. Böylece hem içerik üretimi daha düzenli hale gelir hem de hangi fikirlerin daha iyi çalıştığı daha net görülebilir.

Haftalık örnek plan:

Video paylaşmadan önce kullanılabilecek kısa kontrol listesi:

● İlk saniyede konu net mi?

● Video gereksiz uzun mu?

● Kapak görseli anlaşılır mı?

● İçerik hedef kitleye uygun mu?

● Videoda tek bir ana fikir var mı?

● İzleyiciye somut bir fayda veriyor mu?

● Açıklama metni videoyu tamamlıyor mu?

● Hashtagler konu ile gerçekten ilgili mi?

● Video sonrası metrikler not alınacak mı?

Bu kontrol listesi, her Reels videosu için aynı kalite standardını korumaya yardımcı olabilir. Özellikle içerik üretimi düzenli hale geldikçe, hangi formatların daha iyi sonuç verdiğini anlamak kolaylaşır.

Ek Destek Ne Zaman Mantıklı Olabilir?

Reels performansını geliştirmek için temel nokta, önce içerik kalitesini, hedef kitle uyumunu ve paylaşım düzenini iyileştirmektir. Ancak bazı hesaplar belirli bir aşamadan sonra yalnızca içerik üretmekle yetinmeyip, görünürlük sürecini daha planlı şekilde desteklemek isteyebilir.

Ek destek özellikle şu durumlarda mantıklı olabilir:

● Hesap düzenli içerik üretiyor ama görünürlük dalgalı ilerliyorsa

● Reels videoları izleniyor ancak profil ziyaretine dönüşmüyorsa

● İçerik kalitesi artmasına rağmen ilk etkileşim zayıf kalıyorsa

● Marka veya içerik üreticisi daha düzenli bir büyüme süreci kurmak istiyorsa

● Reels stratejisi organik içerik planıyla birlikte desteklenmek isteniyorsa

Burada önemli olan, ek desteği ana çözüm gibi görmek yerine içerik stratejisini tamamlayan bir unsur olarak değerlendirmektir. İçeriklerini düzenli olarak geliştiren ve Reels görünürlüğünü daha planlı analiz etmek isteyen hesaplar, Instagram Reels performansını destekleyen çözümler bağlantısını tamamlayıcı bir kaynak olarak inceleyebilir. Bu yaklaşımda beklentinin gerçekçi olması gerekir. Hiç içerik üretmeyen, hedef kitlesi belirsiz veya profil düzeni zayıf olan bir hesabın yalnızca dış destekle kalıcı performans elde etmesi zor olabilir. Daha sağlıklı olan yöntem, önce içerik temelini güçlendirmek, ardından destek seçeneklerini bu yapının üzerine eklemektir.

Sık Yapılan Hatalar

Reels izlenmelerinin düşük kalması her zaman algoritmadan kaynaklanmaz. Çoğu zaman içerik formatı, ilk saniye, konu seçimi, hedef kitle uyumu veya düzen eksikliği performansı sınırlayabilir. Bu nedenle hataları yalnızca teknik açıdan değil, izleyici davranışı açısından da değerlendirmek gerekir.

Bu hatalar küçük görünse de düzenli tekrarlandığında hesabın genel Reels performansını etkileyebilir. Bu yüzden her video sonrası yalnızca kaç izlendiğine değil, hangi noktada ilgi gördüğüne ve hangi noktada zayıf kaldığına bakmak daha faydalıdır.

Reels Performansı İçin Mini Kontrol Listesi

Bir Reels videosu paylaşmadan önce kısa bir kontrol yapmak, içerik kalitesini daha tutarlı hale getirebilir. Bu liste özellikle düzenli içerik üreten hesaplar için pratik bir ön hazırlık alanı sunar.

● Video ilk saniyede konuyu belli ediyor mu?

● İzleyicinin videoda kalması için net bir sebep var mı?

● İçerik tek bir ana fikre odaklanıyor mu?

● Kapak görseli okunabilir ve anlaşılır mı?

● Açıklama metni videoyu destekliyor mu?

● Hashtagler içerikle gerçekten ilişkili mi?

● Video hedef kitlenin ilgisine uygun mu?

● Gereksiz tekrarlar veya uzun boşluklar var mı?

● İçerik kaydedilmeye veya paylaşılmaya uygun bir değer sunuyor mu?

● Paylaşım sonrası metrikler not alınacak mı?

Bu kontrol listesi her videoyu kusursuz hale getirmez, fakat tekrar eden hataları azaltmaya yardımcı olabilir. Özellikle Reels üretimini bir alışkanlığa dönüştüren hesaplarda bu tarz basit kontroller daha net bir içerik standardı oluşturur.

Reels İçerikleri İçin Örnek Formatlar

Instagram Reels içeriklerinde tek bir formatla ilerlemek yerine farklı içerik türlerini test etmek daha sağlıklı olabilir. Çünkü her hedef kitle aynı anlatım biçimine tepki vermez. Bazı kullanıcılar kısa ipuçlarını severken, bazıları örnekli anlatımları veya karşılaştırmaları daha faydalı bulabilir.

Bu formatlar doğrudan kopyalanmak zorunda değildir. Daha doğru yaklaşım, hesabın kendi hedef kitlesine göre bu yapıları uyarlamak ve zaman içinde hangi tür içeriklerin daha iyi sonuç verdiğini takip etmektir.

Sıkça Sorulan Sorular

Instagram Reels izlenmeleri neden düşer?

Instagram Reels izlenmeleri, ilk saniyenin zayıf olması, hedef kitle uyumsuzluğu, düşük izlenme süresi, düzensiz paylaşım veya içerik tekrarları nedeniyle düşebilir. Tek bir videoya bakmak yerine birkaç haftalık performansı birlikte değerlendirmek daha sağlıklı olur.

Reels izlenme süresi neden önemlidir?

Reels izlenme süresi, kullanıcıların videoda ne kadar kaldığını gösterir. Video izleyiciyi daha uzun süre tutabiliyorsa içerik konusu, kurgu ve anlatım hedef kitleyle daha uyumlu olabilir. Bu durum görünürlüğü destekleyebilir.

İnstagram Reels için en iyi paylaşım saati var mı?

Her hesap için geçerli tek bir en iyi paylaşım saati yoktur. Hedef kitlenin aktif olduğu saatler, içerik türü ve hesabın geçmiş performansı birlikte değerlendirilmelidir. En sağlıklı yöntem, farklı gün ve saatleri test etmektir.

Reels videolarında hashtag kullanmak işe yarar mı?

Hashtagler, içeriğin konusunu destekleyen yardımcı sinyaller olarak düşünülebilir. Ancak rastgele veya çok genel hashtag kullanmak yerine, video konusuyla ilişkili etiketler seçmek daha mantıklıdır.

Reels kapak görseli izlenmeleri etkiler mi?

Kapak görseli özellikle profil ızgarasında ve Reels sekmesinde kullanıcıların videoya tıklama kararını etkileyebilir. Net, okunabilir ve konuya uygun kapaklar içeriğin daha anlaşılır görünmesine yardımcı olabilir.

Reels videoları takipçi kazandırır mı?

Reels videoları doğru kitleye ulaşır, net değer sunar ve profil içeriğiyle uyumlu olursa takipçi kazanmayı destekleyebilir. Ancak yüksek izlenme her zaman takipçi artışı anlamına gelmez. Profil düzeni ve içerik devamlılığı da önemlidir.

Reels performansını ölçerken hangi metriklere bakılmalı?

Yalnızca izlenme sayısına bakmak yeterli değildir. İzlenme süresi, beğeni, yorum, paylaşım, kaydetme, profil ziyareti ve takipçi dönüşümü birlikte değerlendirilmelidir. Bu metrikler içeriğin hangi hedefe hizmet ettiğini daha net gösterir.

Reels içerikleri ne kadar uzun olmalı?

Reels uzunluğu içeriğin amacına göre değişir. Kısa videolar hızlı tüketim için uygun olabilir, ancak eğitici veya örnekli içeriklerde biraz daha uzun anlatım gerekebilir. Önemli olan videonun gereksiz uzatılmamasıdır.

Her gün Reels paylaşmak gerekir mi?

Her gün paylaşım yapmak şart değildir. Daha önemli olan sürdürülebilir bir içerik ritmi oluşturmaktır. Haftada birkaç kaliteli ve planlı Reels videosu, düzensiz ve acele hazırlanmış günlük içeriklerden daha faydalı olabilir.

Reels videoları neden izleniyor ama etkileşim almıyor?

Bu durum genellikle içeriğin dikkat çektiğini ama izleyiciyi yorum, kaydetme, paylaşma veya profili ziyaret etme noktasında yeterince motive etmediğini gösterir. İçeriğin sonunda doğal bir yönlendirme, daha net fayda veya daha güçlü konu seçimi gerekebilir.

11 binden fazla kişinin verilerinin değerlendirildiği ve 'Frontiers in Nutrition' dergisinde yayımlanan analizde, acı biber tüketim düzeyi ile sindirim sistemi kanserleri arasındaki bağlantılar incelendi. Araştırmacılar, fazla miktarda acı biber tüketen kişilerde bazı kanser türlerinin daha sık görüldüğünü belirlerken, bunun doğrudan neden-sonuç ilişkisi anlamına gelmediğinin altını çizdi.

En dikkat çekici ilişki yemek borusu kanserinde görüldü

Araştırmada, en fazla acı biber tüketen kişilerin sindirim sistemi kanserlerine yakalanma riskinin daha yüksek olabileceği değerlendirildi. En belirgin ilişkinin ise yemek borusu kanserinde görüldüğü ifade edildi.

Buna karşılık mide ve kalın bağırsak kanserleri açısından elde edilen bulguların kesin bir risk artışını ortaya koymadığı, bu alanlarda daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulduğu belirtildi.

Sonuçlar bölgelere göre farklılık gösterdi

Araştırmada, elde edilen sonuçların coğrafi bölgelere göre değişiklik gösterdiği kaydedildi. Bazı bölgelerde yüksek acı biber tüketimi ile kanser riski arasında ilişki tespit edilirken, bazı bölgelerde benzer sonuçlara ulaşılamadı.

Araştırmacılar, bu farklılıkların beslenme alışkanlıkları, tüketilen biber türleri, pişirme yöntemleri, genetik yapı ile sigara ve alkol kullanımı gibi birçok etkenden kaynaklanabileceğini ifade etti.

Uzmanlar temkinli olunması gerektiğini vurguladı

Bilim insanları, mevcut bulguların acı biber tüketiminin doğrudan kansere yol açtığını göstermediğini belirterek, özellikle tüketim miktarının risk üzerindeki etkisinin netleşmesi için uzun süreli ve kapsamlı yeni araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu bildirdi. (İLKHA)

Bilim ve teknolojiyi çocukların günlük yaşamının bir parçası haline getirmeyi hedefleyen Yeşilyurt Bilim Merkezi, birbirinden farklı eğitim ve uygulama atölyeleriyle geleceğin bilim insanlarına ilham verecek. Merak eden, keşfeden ve üreten çocukların buluşma noktası olacak merkezde teorik bilgilerin yanı sıra uygulamalı eğitimlerle çocukların analitik düşünme, problem çözme, tasarım yapma ve üretme becerileri geliştirilecek.

Çocukların bilimsel gelişimine katkı sunmak amacıyla hazırlanan merkezde, teknoloji, mühendislik, astronomi, doğa bilimleri ve sanatsal üretim alanlarında kapsamlı eğitim programları uygulanacak.

'Bilimin ışığında büyüyen nesiller, güçlü yarınların en büyük teminatıdır'

Yeşilyurt Belediye Başkanı Geçit, bilim ve teknolojiye ilgi duyan tüm çocukları bilim merkezinin sunduğu eğitim imkanlarından faydalanmaya davet ederek, 'Merak eden, keşfeden ve üreten çocuklarımızı Yeşilyurt Bilim Merkezimize bekliyoruz. Geleceğin bilim insanlarını yetiştirecek bu önemli projeyle çocuklarımız hem eğlenecek hem de öğrenerek kendilerini geliştirecek. Bilimin ışığında büyüyen nesiller, güçlü yarınların en büyük teminatıdır.' ifadelerine yer verdi.

Kodlama ve robotik eğitimleriyle teknoloji üreten nesiller yetişecek

Bilim merkezinde çocuklar, kodlama, robotik ve dijital tasarım eğitimleriyle teknolojiyi sadece kullanan değil, aynı zamanda üreten bireyler olma yolunda önemli deneyimler kazanacak. Teknoloji Atölyesinde gerçekleştirilecek eğitimlerde algoritma mantığı, temel yazılım becerileri, robot tasarımı ve dijital üretim süreçleri uygulamalı olarak anlatılacak. Çocuklar kendi projelerini geliştirerek üretmenin heyecanını yaşayacak.

Uzay ve gökyüzünü keşfedecekler

Astronomi, Uzay ve Havacılık Atölyesinde ise çocuklar gökyüzünü daha yakından tanıyacak. Gezegenler, yıldızlar, galaksiler ve uzay teknolojileri hakkında bilgi edinecek olan öğrenciler, astronomiye yönelik uygulamalı etkinliklerle bilimsel meraklarını geliştirme fırsatı bulacak.

Birbirinden farklı atölyeler çocukları bekliyor

4-6 Yaş Grubu (Okul Öncesi) ile 7-14 Yaş Grubu (İlkokul ve Ortaokul) öğrencilerine hizmet verecek. Yeşilyurt Bilim Merkezi bünyesinde çocukların yaş gruplarına uygun eğitim programları kapsamında; Teknoloji Atölyesi, Astronomi, Uzay ve Havacılık Atölyesi, Matematik Atölyesi, Doğa Bilimleri Atölyesi, Ahşap Tasarım Atölyesi, Çocuk Gelişim Atölyesi ve Mutfak Atölyesi faaliyet gösterecek.

Her atölyede çocukların yaşayarak öğrenmelerini sağlayacak deneysel uygulamalar gerçekleştirilecek. Eğitici olduğu kadar eğlenceli içeriklerle hazırlanan programlar sayesinde çocuklar bilimsel düşünme becerilerini geliştirirken sosyal yönlerini de güçlendirecek.

Her yaş grubuna uygun olarak hazırlanan eğitim içerikleriyle çocukların gelişim seviyelerine göre bilimsel ve teknolojik beceriler kazanmaları hedefleniyor.

Başvurular 13 Temmuz'da başlıyor

Bilimle büyüyen, teknolojiyle üreten bir neslin yetişmesine katkı sunacak olan Yeşilyurt Bilim Merkezi için başvurular 13 Temmuz 2026 tarihinde başlayacak. Başvurular; Yeşilyurt Belediyesi Yeni Hizmet Binası ile Millet Bahçesi Yeşilyurt Bilim Merkezinden yapılabilecek. (İLKHA)

Kacır, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, bu yıl 10'uncusu başarıyla tamamlanan Ulusal Antarktika Bilim Seferi'nin ardından Arktik Bölgesi'ne yönelik 6'ncı bilimsel araştırma seferinin başlatıldığını belirtti.

Sefere, 3 yabancı araştırmacının yanı sıra TÜBİTAK İklim Değişikliği Araştırma Projeleri Yarışması'nda derece elde eden 3 lise öğrencisinin de katıldığını ifade eden Kacır, bilim heyetinin küresel iklim değişikliğinin etkilerini yerinde incelemek üzere çalışmalar yürüteceğini kaydetti.

Kacır, sefer kapsamında oşinografi, biyoloji, kimya, atmosfer çalışmaları, meteoroloji, jeodezi ve uydu sistemleri alanlarında toplam 12 farklı bilimsel proje ve araştırmanın gerçekleştirileceğini bildirdi.

Bilim heyetinin sefer rotası boyunca farklı koordinatlar ve derinliklerden CTD profilleri ile su ve deniz tabanı çökeli örnekleri toplayacağını belirten Kacır, bu çalışmalarla Arktik Okyanusu'ndaki sıcaklık ve tuzluluk dağılımlarının yanı sıra mikroplastik varlığının da inceleneceğini ifade etti.

Ayrıca sefer süresince Arktik bölgesindeki atmosfer dinamiklerinin izleneceği ve jeodezik GNSS gözlemlerinin gerçekleştirileceği belirtildi. (İLKHA)

Bu rehber, bir şirket hissesinin nasıl alınacağını size adım adım, en anlaşılır şekilde anlatacak ve bu süreçte maliyetlerinizi en aza indirecek pratik yöntemleri gösterecek. Yatırım dünyasına ilk sağlam adımınızı atmaya hazır olun.

Hisse Senedi Nedir ve Neden Yatırım Yapmalısınız?

En basit tanımıyla hisse senedi, halka açık bir şirketin sermayesinin eş parçalarından biridir. Bir şirketin hissesini satın aldığınızda, o şirketin küçük bir ortağı olursunuz ve bu ortaklık size iki temel potansiyel getiri sunar:

• Sermaye Kazancı: Sahip olduğunuz hissenin değeri zamanla artarsa, onu aldığınız fiyattan daha yükseğe satarak kâr elde edebilirsiniz.

• Kâr Payı (Temettü): Şirket, dönem sonunda elde ettiği kârın bir kısmını hissedarlarıyla paylaşmaya karar verebilir. Bu düzenli ödemeler, pasif gelir elde etme potansiyeli sunar.

Unutmayın, her yatırım risk içerir. Hisse değerleri artabileceği gibi düşebilir ve şirketler her zaman kâr payı dağıtmak zorunda değildir. Bilinçli adımlar atarak bu riskleri yönetebilirsiniz.

Şirket Hissesi Adım Adım Nasıl Alınır: Düşük Komisyon Odaklı Rehber

Peki, A'dan Z'ye şirket hissesi nasıl alınır? İşte maliyetlerinizi en düşük seviyede tutarak yatırım yapmanızı sağlayacak dört pratik adım.

1. Adım: SPK Lisanslı Bir Yatırım Hesabı Açın

Hisse senedi alım satımı yapabilmek için ilk ve en önemli şart, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) lisansına sahip bir banka veya aracı kurumda yatırım hesabı açmaktır. Bu lisans, paranızın ve yatırımlarınızın devlet güvencesi altında olduğunu ve kurumun belirli kurallara göre denetlendiğini gösterir.

Neyse ki bu işlem artık çok kolay. Midas gibi yeni nesil platformlar üzerinden veya bankaların mobil uygulamaları aracılığıyla, genellikle 10 dakika içinde tamamen online olarak hesap açabilirsiniz. Süreç genelde kimlik bilgilerinizi girmeyi ve kısa bir görüntülü görüşmeyle kimliğinizi doğrulamayı içerir.

2. Adım: Doğru Aracı Kurumu Seçin: Komisyon Oranları Neden Önemli?

Aracı kurumlar, yaptığınız her alım ve satım işlemi için sizden bir komisyon ücreti alır. Geleneksel olarak bu oranlar binde 1 ile binde 20 arasında değişir. Bu küçük bir yüzde gibi görünse de, sık işlem yaptığınızda veya küçük miktarlarla başladığınızda kârınızı ciddi şekilde eritebilir.

Neyse ki, rekabet sayesinde artık çok daha avantajlı seçenekler var:

• Sıfır Komisyon Fırsatları: Bazı aracı kurumlar, Borsa İstanbul (BIST) işlemlerinde herhangi bir şart olmaksızın sıfır komisyon sunar. Midas, bu konuda koşulsuz sıfır komisyon seçeneğiyle öne çıkarken, Trive gibi kurumlar da belirli işlem hacmi veya portföy büyüklüğü şartlarına bağlı olarak komisyonsuz işlem imkanı tanıyabilir.

• Seçim Kriterleri: Aracı kurum seçerken tek kriteriniz komisyon olmasın. Mobil uygulamanın kullanım kolaylığı, sunulan analiz araçları, canlı veri erişimi ve müşteri hizmetlerinin kalitesi gibi faktörleri de mutlaka değerlendirin. Düşük komisyonlu ama sürekli teknik sorunlar yaşatan bir platform, size fırsat maliyeti olarak daha pahalıya patlayabilir.

3. Adım: Şirketi Araştırın ve Seçiminizi Yapın

Yatırım yapacağınız şirketi seçmek, sürecin en kritik aşamasıdır. Arkadaş tavsiyesi, duyum veya sosyal medyadaki "tüyolarla" hareket etmek, para kaybetmenin en hızlı yoludur. Kendi araştırmanızı yapmanız, uzun vadeli başarınız için zorunludur.

• Temel Analiz Yapın: Yatırım yapmayı düşündüğünüz şirketin ne iş yaptığını, finansal sağlığını, gelirlerini ve borçluluk oranını mutlaka inceleyin. Bu resmi bilgilere Kamuyu Aydınlatma Platformu'nun (KAP) web sitesinden kolayca ulaşabilirsiniz. Şirketin adını aratın ve "Finansal Raporlar" bölümünü inceleyin. Genel bir kural olarak, borçluluk oranının %70'in altında olması finansal yapı hakkında olumlu bir ilk izlenim verebilir.

• Yatırım Stratejisi İpuçları: Başlangıç için riskinizi dağıtmak en akıllıca yoldur. Tüm birikiminizi tek bir hisseye yatırmak yerine, farklı sektörlerden birkaç şirkete yatırım yaparak portföyünüzü çeşitlendirin. Uzun vadeli düşünüyorsanız, kârını düzenli olarak ortaklarıyla paylaşan köklü temettü hisselerini araştırabilirsiniz.

4. Adım: Hesabınıza Para Aktarın ve Alım Emri Verin

Doğru aracı kurumu ve şirketi seçtikten sonra geriye sadece işlemi tamamlamak kalır. Yatırım hesabınıza banka hesabınızdan EFT/Havale ile kolayca para aktarabilirsiniz. Ardından alım emri vermeniz gerekir.

• Emir Türleri: Başlangıçta bilmeniz gereken iki temel emir türü bulunur:

  • Piyasa Emri: "Şu anki fiyattan hemen al" demektir. Hızlıdır ancak fiyat üzerinde kontrolünüz olmaz.

  • Limit Emir: "Fiyat belirlediğim X TL seviyesine düşerse al" demektir. Fiyat kontrolü sağlar ancak emrinizin gerçekleşmeme riski vardır.

• Lot Kavramı: Borsada hisseler "lot" birimiyle işlem görür. 1 lot, 1 adet hisse senedini ifade eder. Süreci öğrenmek için büyük bir risk almadan, sadece 1 lot alarak başlamak en mantıklı ilk adımdır.

2026'da Düşük ve Sıfır Komisyonlu Aracı Kurumlar

Haziran 2026 itibarıyla, yatırımcıların maliyetlerini düşürmesini sağlayan pek çok seçenek bulunuyor. 2025 yılında öne çıkan sıfır komisyonlu aracı kurumlar, bu yıl da yatırımcılar için avantajlı teklifler sunmaya devam ediyor.

• Kalıcı Sıfır Komisyon:

  • Midas: Borsa İstanbul işlemlerinde herhangi bir koşul veya işlem hacmi limiti olmaksızın kalıcı olarak sıfır komisyon sunar. Bu, özellikle küçük yatırımcılar için maliyetleri tamamen ortadan kaldırır.

• Kampanyalı ve Şartlı Fırsatlar:

  • Trive: Belirli işlem hacmine ulaşan kullanıcılarına komisyonsuz işlem imkanı sunmaktadır.

  • Bankalar ve Diğer Aracı Kurumlar: Birçok büyük banka ve aracı kurum, belirli dönemlerde geçerli olan veya yeni müşterilere özel sıfır komisyon kampanyaları düzenlemektedir. Bu tekliflerin süreli olduğunu ve koşullarını dikkatle incelemeniz gerektiğini unutmayın.

İlk Hissenizi Almak İçin 5 Dakikalık Pratik Plan

Uyarı: Bu plan, yatırım sürecini deneyimlemeniz için basitleştirilmiş bir örnektir ve yatırım tavsiyesi değildir. Her yatırım risk içerir ve bu adımları izlemek kârı garanti etmez.

Teorik bilgileri pratiğe dökmenin zamanı geldi. İşte hemen harekete geçmenizi sağlayacak 5 adımlık eylem planı:

1. Hesap Aç: Midas gibi BIST'te sıfır komisyon sunan bir aracı kurumun uygulamasını indirin ve 10 dakikada hesabınızı açın.

2. Para Yükle: Hesabınıza, sizi endişelendirmeyecek küçük bir miktar (örneğin 500 TL) aktarın.

3. Hisse Bul: Aracı kurumunuzun analiz ekranından ilgilendiğiniz sektördeki şirketleri listeleyin. Fiyat/Kazanç (F/K) oranı gibi temel rasyolara göz atın.

4. Hızlıca Kontrol Et: Listeden 2-3 şirketi seçip KAP'tan son finansal raporlarına göz atın. Şirketin ne iş yaptığını anladığınızdan emin olun.

5. İlk Alımı Yap: İş modelini anladığınız ve güvendiğiniz bir şirketten sadece 1 lot alarak yatırım dünyasına ilk adımınızı atın!

Sonuç

Şirket hissesi almak, teknoloji ve rekabet sayesinde artık herkes için ulaşılabilir ve ucuz bir yatırım aracına dönüştü. Doğru aracı kurumu seçerek komisyon maliyetini sıfırlamak, söylentilere değil kendi araştırmanıza güvenmek ve küçük adımlarla başlamak, bu yolculuktaki en önemli anahtarlarınızdır.

Unutmayın, her yatırım belirli bir risk içerir; ancak paranızı sadece mevduatta tutmak da enflasyon karşısında değer kaybetme riskini taşır. Bilinçli ve sabırlı adımlarla yatırım yolculuğunuza başlamak için bugünden daha iyi bir zaman olamaz.

Ülkeler farklı yaş sınırları belirliyor. Avusturya 14 yaş altını, Fransa 15 yaş altını hedef alırken, Norveç mevcut 13 yaş sınırını 16'ya çıkarmayı değerlendiriyor. Polonya, Danimarka ve İngiltere ise sosyal medya kısıtlamalarını okullarda akıllı telefon yasağıyla birlikte uygulamaya hazırlanıyor. Brezilya ise öğrencilerin okulda cep telefonu kullanmasını yasaklarken, 16 yaş altındaki çocukların ebeveyn gözetiminde sosyal medya hesabı açmasına izin veriyor.

Son yıllarda sosyal medya platformlarına karşı açılan davalar da düzenlemelerin hız kazanmasında etkili oldu. Binlerce aile, okul yönetimi ve kamu kurumu; platformları çocukların ruh sağlığına zarar vermek, bağımlılık oluşturan algoritmalar geliştirmek ve zararlı içeriklerden yeterince koruma sağlamamakla suçluyor. Şirketler ise iddiaları reddediyor.

Kaliforniya'da görülen dikkat çekici bir davada Meta ve YouTube'un bağımlılık oluşturacak şekilde ürün tasarladığı ve bunun genç bir kullanıcının zarar görmesine yol açtığı yönündeki mahkeme kararı, teknoloji şirketlerine yönelik eleştirileri daha da artırdı.

Düzenlemeler yalnızca sosyal medya ile sınırlı kalmıyor. İngiltere ve Kanada yapay zekâ şirketlerine zararlı içerikleri engelleyecek güvenlik önlemleri alma zorunluluğu getirmeye hazırlanıyor. Norveç ise ilkokullarda üretken yapay zekâ araçlarını büyük ölçüde yasaklamayı değerlendiriyor.

Buna karşın sosyal medya yasaklarının etkinliği konusunda tartışmalar sürüyor. Avustralya hükümeti yaklaşık 5 milyon çocuk hesabının kapatıldığını açıklarken, resmi araştırmalar yasak öncesinde hesabı bulunan gençlerin yaklaşık üçte ikisinin platformlara erişimini sürdürdüğünü ortaya koydu.

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, yasakların kolayca aşılabileceğini savunarak benzer bir düzenlemeye sıcak bakmadıklarını açıkladı. ABD'de ise Florida ve Utah gibi bazı eyaletlerde yaş sınırlamaları getirilse de, mahkemeler ifade özgürlüğü gerekçesiyle bazı düzenlemeleri durdurdu.

Uluslararası Af Örgütü ise çocukların korunması için tek başına yasakların yeterli olmayacağını savunuyor. Kuruluş, daha güçlü veri koruma yasaları, platformların daha güvenli tasarlanması ve dijital okuryazarlık eğitimlerinin çocukları korumada daha etkili olacağını belirtiyor.

Uzmanlara göre ülkelerin düzenleme gerekçeleri farklılık gösterse de ortak görüş, sosyal medyanın çocuklar ve gençler üzerindeki olumsuz etkilerine karşı daha güçlü önlemler alınması gerektiği yönünde. (İLKHA)

Uzmanlara göre Google, yapılan aramalar, izlenen videolar, kullanılan uygulamalar ve hatta konum bilgileri gibi birçok veriyi toplayarak kullanıcı profili oluşturuyor. Bu veriler genellikle reklamların kişiselleştirilmesi ve hizmetlerin geliştirilmesi için kullanılıyor.

Ancak bu durum, özellikle dijital gizliliğe önem veren kullanıcılar için endişeye neden oluyor. Çünkü tek bir hesap üzerinden birçok hizmet kullanıldığında, kişinin internetteki hareketleri daha kolay takip edilebiliyor.

Google hangi bilgileri topluyor?

Google, kullanıcıların:

Arama geçmişini,

Web'de gezdiği siteleri,

YouTube izleme geçmişini,

Telefon konum bilgilerini,

Uygulama kullanım alışkanlıklarını kaydedebiliyor. Bu bilgiler, kullanıcının 'dijital profili'ni oluşturmak için bir araya getiriliyor.

Takibi tamamen durdurmak mümkün mü?

Google, kullanıcılarına bu verileri yönetme ve silme imkânı da sunuyor.

İstenirse bazı ayarlar kapatılarak takip azaltılabiliyor ya da tamamen durdurulabiliyor.

Bunun için Google hesabına girildikten sonra:

-'Veri ve gizlilik' bölümüne erişiliyor,

-'Web ve uygulama etkinliği' kısmından takip kapatılabiliyor,

İstenirse otomatik veri silme seçeneği aktif edilebiliyor.

Ayrıca kullanıcılar geçmişte toplanan verileri manuel olarak da silebiliyor.

Konum ve YouTube geçmişi de kayıt altında

Google, kullanıcıların konum hareketlerini de harita hizmetleri üzerinden kaydedebiliyor.

Bu özellik kapatılmadığı sürece kişinin nerede bulunduğu geçmişe dönük olarak görüntülenebiliyor.

Benzer şekilde YouTube'da izlenen videolar da kaydediliyor.

Bu kayıtlar, kullanıcılara önerilen videoları belirlemek için kullanılıyor. Ancak bu geçmiş silindiğinde öneri sistemi daha 'genel' hale geliyor ve kişiye özel içerikler azalabiliyor.

Reklamlar da kişiselleştiriliyor

Google, kullanıcıların ilgi alanlarına göre reklam gösterimi yapıyor.

Ancak 'kişiselleştirilmiş reklamlar' seçeneği kapatıldığında, kullanıcıya daha genel reklamlar gösterilmeye başlanıyor.

Uzmanlara göre Google tamamen 'takip etmeyi bırakan' bir sistem değil ancak kullanıcılar kendi verileri üzerinde ciddi kontrol sahibi olabiliyor.

Yapılan basit ayar değişiklikleriyle dijital izlerin önemli bir kısmı azaltılabiliyor ve gizlilik seviyesi artırılabiliyor. (İLKHA)

Son 23 yılda inşa edilen 114 teknopark, 1300'den fazla teknoloji girişimi ve 1700'ü aşkın tasarım merkezi bu dönüşümün taşıyıcı unsurları olarak öne çıkıyor. Savunma sanayisinde elde edilen tecrübelerin mobiliteden uzay teknolojilerine kadar birçok alana aktarılması hedefleniyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, zirvede yaptığı konuşmada, 'Kendi verisini koruyamayan ve kendi dil modellerini geliştiremeyen ülkeler küresel sistemde birer veri tarlasına dönüşme riskiyle karşı karşıya kalır.' ifadelerini kullandı. Türkiye'nin yapay zekayı vatandaşları ve insanlık için refah vesilesi kılmaya hazır olduğunu belirtti.

Ulusal kapasiteyi artırmak için TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zekâ Enstitüsü kuruldu. Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Sektörel Uyarlama Projesi gibi çalışmalarla yerli çözümler hızlandırılıyor. Genç nesiller için yapay zekâ akademileri ve yazılım okulları yaygınlaştırılırken, girişim sermayesi fonlarına 150 milyon dolarlık kaynak yönlendirildi.

Geliştirilen sistemlerin eğitimden sağlığa, üretimden siber güvenliğe kadar geniş bir sahada fırsat eşitliği sunması bekleniyor. (İLKHA)

Sosyal medya kullanıcılarının gün boyunca en çok arattığı soruların başında “Instagram çöktü mü?”, “WhatsApp çalışıyor mu?” ve “Facebook’a neden giriş yapılamıyor?” geldi. Dünyanın birçok bölgesinden gelen kullanıcı bildirimleri sonrası gözler Meta platformlarına çevrildi. İlk belirlemelere göre sorun yalnızca tek bir uygulamayla sınırlı değil; aynı anda birden fazla Meta hizmetinde erişim problemleri yaşanıyor.

Kullanıcılar peş peşe şikâyet bildirdi

Özellikle öğleden sonra saatlerinden itibaren kullanıcılar Instagram akışının yenilenmediğini, Facebook hesaplarına giriş yapılamadığını ve bazı WhatsApp özelliklerinde gecikmeler yaşandığını bildirmeye başladı. Çok sayıda kullanıcı uygulamaların açıldığını ancak içeriklerin yüklenmediğini aktardı.

Bazı kullanıcılar ise doğrudan oturum açma hatalarıyla karşılaştıklarını, giriş ekranlarının yanıt vermediğini veya hata mesajları aldıklarını paylaştı.

Sorun sadece Türkiye’de değil: Küresel çapta raporlar geliyor

Uluslararası takip platformları ve haber kaynaklarına göre erişim sorunları farklı ülkelerde de rapor edildi. Bu durumun tek bir bölgesel internet kesintisinden değil, daha geniş çaplı teknik bir aksaklıktan kaynaklanabileceği değerlendiriliyor. Ancak şu ana kadar resmi neden konusunda net bir açıklama paylaşılmış değil.

WhatsApp tamamen kapandı mı?

Şu anki bilgiler, WhatsApp’ın her kullanıcı için tamamen devre dışı kalmadığını gösteriyor. Bazı kullanıcılar normal şekilde mesaj gönderip alırken, bazı bölgelerde bağlantı ve senkronizasyon problemleri bildiriliyor. Yani sorun herkesi aynı şekilde etkilemiyor olabilir.

Facebook’a giriş yapılamıyorsa ne yapılmalı?

Uzmanların ve topluluk paylaşımlarının öne çıkardığı nokta şu: Eğer giriş sorunu yaşıyorsanız sürekli şifre değiştirmeyi denememek ve beklemek daha güvenli olabilir; çünkü yaygın servis kesintilerinde sorun hesapla değil sistem tarafıyla ilgili olabiliyor. Ayrıca hesap kurtarma vaadiyle para veya bilgi isteyen kişilere karşı dikkatli olunması gerektiği uyarıları yapılıyor.

Gözler Meta’dan gelecek resmi açıklamada

Şimdilik Instagram, WhatsApp ve Facebook tarafında yaşanan erişim sorunlarının ne zaman tamamen normale döneceğine ilişkin resmi bir takvim paylaşılmadı. Kullanıcılar ise uygulamaları tekrar tekrar yenilemek yerine servislerin normale dönmesini bekliyor.

Eğer siz de giriş yapamıyorsanız, yalnız değilsiniz; benzer şikâyetler bugün dünyanın birçok noktasından geliyor.

40 Proje Titizlikle Değerlendirildi

Ortaokul ve lise düzeyinde öğrencilerin bilimsel çalışmalarını teşvik etmek amacıyla düzenlenen yarışmada, 20 ortaokul ve 20 lise projesi jüri tarafından değerlendirmeye alındı.

Ödül törenine Batman İl Millî Eğitim Müdürü Yaşar Ciğer, Eğitim Müfettişleri Başkanı Hamit Aydın, İl Millî Eğitim Müdür Yardımcıları Hüsamettin Akın ve Mustafa Arslan, Şube Müdürü Abdurahim Kusen, okul müdürleri, öğretmenler ve öğrenciler katıldı.

"Bilimsel Çalışmalar Gelişime Önemli Katkı Sunuyor"

Programda konuşma yapan İl Millî Eğitim Müdürü Yaşar Ciğer, yarışmaya katılan tüm öğrencileri tebrik etti. Projelerin hazırlanma sürecinde emeği geçen danışman öğretmenlere ve okul yöneticilerine teşekkür eden Ciğer, bilimsel araştırma ve proje çalışmalarının öğrencilerin akademik, sosyal ve kişisel gelişimlerine sunduğu önemli katkıları vurguladı. Dereceye giren öğrencileri ve öğretmenleri kutlayan Ciğer, başarılarının devamını diledi.

Yarışma programı, dereceye giren proje sahiplerine ödüllerinin takdim edilmesi ve toplu hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

Şanghay kıyılarının yaklaşık 10 kilometre açığında ve deniz yüzeyinin 10 metre altında konumlandırılan tesis, yakındaki bir açık deniz rüzgâr santralinden sağlanan yenilenebilir enerjiyle çalışıyor.

Çin hükümetinin verilerine göre, su altı veri merkezi kara tabanlı tesislere kıyasla yüzde 20'den fazla enerji tasarrufu sağlıyor. Bu avantajın temel nedeni, tesisin hem yenilenebilir enerji kullanması hem de deniz suyunun doğal soğutma etkisinden yararlanması olarak gösteriliyor.

Geleneksel veri merkezlerinde toplam elektrik tüketiminin yüzde 25 ila 40'ı, sunucuların aşırı ısınmasını önlemek için kullanılan soğutma sistemlerinden kaynaklanıyor. Uzmanlar, su altı veri merkezlerinin doğal soğutma sayesinde bu ihtiyacı önemli ölçüde azalttığını belirtiyor.

Veri merkezlerinin yüksek su tüketimi de son yıllarda tartışma konusu olurken, deniz altı tesislerinin tatlı su kullanımını önemli ölçüde düşürdüğü ifade ediliyor. Birleşmiş Milletler Üniversitesine bağlı Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü, bu hafta yayımladığı raporda veri merkezlerinin küresel su tüketiminin 2030 yılına kadar 9,3 trilyon litreye ulaşabileceği uyarısında bulundu.

HiCloud Technology, 2023 yılında Çin'in güneyindeki Hainan Adası'nda dünyanın ilk ticari su altı veri merkezini kurmuştu. Şanghay'daki yeni tesis ise açık deniz rüzgâr enerjisiyle çalışan ilk su altı veri merkezi olma özelliğini taşıyor.

Uzmanlar, su altı veri merkezlerinin deniz ekosistemleri üzerinde bazı riskler oluşturabileceğini ancak bu etkilerin düzenli izleme ve denetimle yönetilebileceğini belirtiyor. Bournemouth Üniversitesinden deniz biyoloğu Prof. Rick Stafford, deniz suyuyla yapılan soğutmanın yerel sıcaklık artışlarına yol açabileceğini ancak bunun geniş çaplı çevresel etkiler oluşturmasının beklenmediğini söyledi.

Çin, yapay zekâyı ekonomik kalkınma stratejisinin temel unsurlarından biri olarak görüyor. Pekin yönetimi, geçen yıl yayımladığı eylem planında veri merkezi yatırımlarının hızlandırılmasını öngörürken, yapay zekâ altyapıları için temiz enerji kullanımının 2030 yılına kadar önemli ölçüde artırılacağını duyurmuştu.

Çin hükümetine göre Şanghay Lingang Su Altı Veri Merkezi Projesi için yaklaşık 1,6 milyar yuan (177 milyon sterlin) yatırım yapıldı. (İLKHA)

Projenin yürütücülüğünü BTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İzzet Fatih Şentürk üstlenirken araştırmacı olarak Bilgisayar Mühendisliği Bölümü yüksek lisans öğrencisi Hasan Kalkan yer alıyor. Proje ile zorlu ve maliyetli okyanus verilerine ihtiyaç duymadan sanal ortamda binlerce 'sentetik görsel' üretilerek otonom sistemleri eğitecek yapay zekâ modellerindeki veri yetersizliği probleminin aşılması hedefleniyor.

'Balon balığı sanal ortamda öğretilecek'

Proje kapsamında araştırmacılar, gerçek deniz görüntülerine ihtiyaç duymadan bilgisayar ortamında sanal bir su altı dünyası oluşturacak. Bu ortamda benekli balon balığının görüntüleri farklı açılardan ve farklı deniz koşullarında üretilecek. Böylece yapay zekâ sistemi, binlerce örnek üzerinden eğitilerek balığı daha kolay tanıyabilecek. Sanal ortamda yalnızca balığın görünümü değil, su altındaki bulanıklık, ışık değişimleri ve denizde bulunan küçük parçacıklar gibi gerçek yaşam koşulları da canlandırılacak. Böylece geliştirilen sistemin gerçek deniz ortamlarında da başarılı sonuçlar vermesi amaçlanıyor.

Deniz teknolojilerine katkı sağlayacak

Proje sonunda geliştirilecek yapay zekâ modeli, ilerleyen dönemde insansız su altı araçlarına entegre edilerek balon balığının bulunduğu bölgelerin tespit edilmesine yardımcı olacak. Bu sayede hem istilacı türlerin takibi kolaylaşacak hem de deniz ekosisteminin korunmasına katkı sağlanacak. BTÜ tarafından yürütülen çalışma, Türkiye'nin deniz teknolojileri alanındaki yerli ve milli çözümler geliştirmesine katkı sunarken, yapay zekâ ve sentetik veri teknolojilerinin çevre sorunlarının çözümünde kullanılabileceğini de ortaya koyacak.

BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, üniversite olarak toplumun ve çevrenin karşı karşıya olduğu sorunlara bilim ve teknoloji temelli çözümler üretmeyi hedeflediklerini belirterek 'Akademisyenlerimiz tarafından geliştirilen bu proje, yapay zekâ teknolojilerinin çevresel sorunların çözümünde ne kadar etkili olabileceğini göstermesi bakımından büyük önem taşıyor. TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazanan çalışmanın hem istilacı türlerle mücadeleye katkı sağlayacağına hem de ülkemizin deniz teknolojileri alanındaki araştırma kapasitesini güçlendireceğine inanıyorum. Projede görev alan akademisyenimizi ve öğrencimizi tebrik ediyor, çalışmalarında başarılar diliyorum.' dedi. (İLKHA)

Instagram'ın çatı şirketi Meta, güvenlik açığının giderildiğini ve etkilenen hesapların güvence altına alındığını açıklasa da olay, şirketin yapay zekâ sistemleri ve müşteri desteği politikalarıyla ilgili ciddi soru işaretleri doğurdu.

İddialara göre saldırganlar, VPN kullanarak hesap sahibinin bulunduğu konumda görünmeyi başardı. Ardından Meta AI destek asistanına yeni bir e-posta adresini hesaba bağlaması talimatını verdi. Yapay zekâ sistemi yeterli doğrulama yapmadan bu talebi yerine getirince, saldırganların hesap şifrelerini değiştirmesinin önü açıldı.

Olayın kaç kullanıcıyı etkilediği bilinmiyor. Ancak mağdurlar arasında siber güvenlik araştırmacısı ve eski Meta çalışanı Jane Manchun Wong da bulunuyor. Wong, Instagram şifresinin bilgisi dışında değiştirildiğini ve hesabına yönelik çok sayıda şifre sıfırlama girişimiyle karşılaştığını açıkladı.

Teknoloji sitesi 404 Media, söz konusu güvenlik açığının ortaya çıktığı dönemde birçok yüksek profilli Instagram hesabının ele geçirildiğini bildirdi. Bunlar arasında eski ABD Başkanı Barack Obama'nın Beyaz Saray döneminde kullandığı doğrulanmış Instagram hesabı da yer aldı. Hesaptan kısa süreliğine İran yanlısı paylaşımlar yapıldığı, daha sonra hesabın geri alındığı belirtildi.

Yaşananlar, Meta'nın kullanıcı desteği konusunda uzun süredir devam eden eleştirileri yeniden gündeme taşıdı. Hesapları ele geçirilen birçok kullanıcı, insan destek ekibine ulaşamadıklarını ve yalnızca otomatik sistemlerle karşılaştıklarını ifade etti.

Bir kullanıcı 'Bir yapay zekâ hesabımı çaldı, başka bir yapay zekâ da sorunu çözemiyor. Sürecin hiçbir aşamasında gerçek bir insan yok.' sözleriyle tepkisini dile getirdi.

Siber güvenlik uzmanları, hesap kurtarma gibi kritik işlemlerin yalnızca yapay zekâ sistemlerine bırakılmasının ciddi riskler oluşturduğunu belirtiyor. NordVPN Teknoloji Direktörü Marijus Briedis, 'Yapay zekâ sohbet botlarına fazla yetki verilip yeterli doğrulama uygulanmadığında ciddi güvenlik açıkları ortaya çıkabilir.' değerlendirmesinde bulundu.

Meta, son dönemde yapay zekâ yatırımlarına milyarlarca dolar ayırırken iş gücünde önemli kesintilere gitmişti. Uzmanlar, müşteri hizmetlerinde insan desteğinin azaltılmasının benzer güvenlik sorunlarının etkisini daha da büyütebileceği uyarısında bulunuyor. (İLKHA)

Uzmanlara göre elektrikli araç kullanıcılarının şarj sırasında dikkat etmesi gereken en önemli konuların başında yetkisiz ekipman kullanımından kaçınmak geliyor. Özellikle sertifikasız kablo, adaptör veya kaçak prizlerle yapılan şarj işlemlerinin kısa devre ve aşırı ısınma riskini artırdığı ifade ediliyor. Şarj esnasında kablonun ezilmemesi, suyla temas etmemesi ve bağlantı noktalarının düzenli kontrol edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Kapalı otoparklarda yapılan şarj işlemleri de dikkat çeken başlıklardan biri. Uzmanlar, şarj alanlarının yeterli havalandırmaya sahip olması gerektiğini vurgularken, olası bir batarya yangınında yoğun dumanın ciddi risk oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle gece boyunca kontrolsüz şekilde uzun süreli şarj yapılmasının riskleri artırabileceği değerlendiriliyor.

Son yıllarda yaşanan bazı olaylar da bu tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. İstanbul Başakşehir'de bir sitenin kapalı otoparkında şarj halindeki elektrikli aracın alev alması sonucu bina sakinleri tedbir amacıyla tahliye edilmişti. Yangın, itfaiyenin müdahalesiyle diğer araçlara sıçramadan söndürülürken olayla ilgili inceleme başlatılmıştı.

Benzer bir olay Esenyurt'ta bir akaryakıt istasyonunda meydana geldi. Şarja bağlı elektrikli araç aniden alev alıp patlarken, olay kısa süreli paniğe neden oldu. İtfaiye ekipleri yangını kontrol altına alırken araç kullanılamaz hale geldi. Yetkililer olayın nedenine ilişkin soruşturma başlattı.

Manisa'da yaşanan başka bir olayda ise şarj istasyonunda bulunan lüks bir elektrikli otomobilin yağışlı havada patlayarak alev aldığı bildirildi. İlk değerlendirmelerde kısa devre ihtimali üzerinde durulduğu aktarılırken, olayda can kaybı yaşanmaması olası bir faciayı önledi.

Uzmanlar, elektrikli araç yangınlarının içten yanmalı araçlara göre daha sık olmadığını ancak lityum iyon bataryaların yapısı nedeniyle söndürme süreçlerinin daha zor olabildiğini belirtiyor. Özellikle 'termal kaçak' adı verilen zincirleme ısınma reaksiyonunun kontrol altına alınmasının zaman alabildiği ifade ediliyor. Bu nedenle şarj alanlarında yangın söndürme ekipmanlarının hazır bulundurulması ve kullanıcıların araç üreticisinin tavsiyelerine uygun hareket etmesi büyük önem taşıyor.

Elektrikli araç teknolojisinin gelişmesiyle birlikte daha güvenli batarya sistemleri ve akıllı şarj altyapıları üzerinde çalışmalar sürerken, uzmanlar kullanıcı hatalarının hâlâ en büyük risklerden biri olduğuna dikkat çekiyor. Yetkililer ise hem bireysel kullanıcıların hem de işletmelerin güvenlik standartlarına uygun hareket etmesinin, olası kazaların önüne geçilmesinde kritik rol oynadığını belirtiyor. (İLKHA)

Veri Bilimcileri Zirvedeki Yerini Koruyor

Yapay zeka sistemlerinin temelini oluşturan veri işleme teknolojileri, veri bilimcilerini geleceğin en değerli çalışanları konumuna getirdi. Büyük şirketler; müşteri davranışlarını analiz etmek, satış stratejilerini geliştirmek ve yeni yapay zeka modelleri oluşturmak adına milyarlarca liralık yatırımlar yapıyor. Bu doğrultuda deneyimli veri bilimcileri, dünya genelinde en yüksek maaş alan meslek gruplarının başında gösteriliyor.

Siber Güvenlik Uzmanlarına Talep Patlaması

Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte siber saldırıların artması, veri güvenliğini şirketler için hayati bir noktaya taşıdı. Yapay zeka analizlerine göre; özellikle bankacılık, savunma sanayisi, sağlık sektörü ve finans teknolojileri alanında uzmanlaşmış siber güvenlik çalışanlarının gelirlerinin önümüzdeki dönemde katlanarak artması bekleniyor.

Yapay Zekanın İkame Edemediği Meslek: Psikologlar

Teknoloji çağının getirdiği yalnızlaşma ve stres seviyesindeki artış, psikolojik desteğe olan ihtiyacı her geçen gün büyütüyor. Analizlerde en çok kazandıracak alanlar arasında gösterilen psikologluk için uzmanlar net bir yorumda bulunuyor: Empati, insan ilişkileri ve duygusal destek gibi insani yetilerde yapay zeka insanın yerini alamaz. Bu durum, psikoloji alanındaki uzmanlara olan talebi kalıcı kılıyor.

Yenilenebilir Enerji Mühendisleri Yükselişte

Dünyanın fosil yakıtlardan uzaklaşarak yeşil enerjiye yönelme hedefi, enerji sektörünü tamamen dönüştürüyor. Küresel ölçekte çevre dostu projelere duyulan yoğun ihtiyaç nedeniyle; güneş, rüzgar ve hidrojen teknolojileri üzerine çalışan yenilenebilir enerji mühendislerinin önümüzdeki yıllarda çok daha yüksek gelir seviyelerine ulaşacağı öngörülüyor.

Dijital İçerik Üreticileri Sürpriz Yaptı

Listenin en dikkat çeken ve geleneksel kalıpları yıkan meslek grubu ise dijital içerik üreticiliği oldu. Sosyal medya platformlarının büyümesiyle birlikte video içerik üreticileri, canlı yayıncılar, dijital eğitmenler ve podcast yayıncıları ciddi gelirler elde etmeye başladı. Yapay zekâ analizleri, özgün içerik üreten kişilerin gelecekte de geleneksel birçok meslek grubundan daha fazla kazanç sağlamaya devam edeceğini gösteriyor.

Uzmanlara göre tehlike yalnızca sahte videolarla sınırlı değil. Yapay zekâ destekli sohbet sistemlerinin insanlarda duygusal bağ hissi oluşturması da gerçeklik algısında yeni kırılmalar yaratıyor. Psikoloji alanında yayımlanan güncel çalışmalarda, bazı kullanıcıların AI sistemlerini 'arkadaş', 'danışman' hatta 'duygusal partner' gibi görmeye başladığı ifade edildi. Özellikle yalnızlık yaşayan bireylerde yapay zekâ ile kurulan bağın gerçek sosyal ilişkilerin yerini alma riskine dikkat çekiliyor.

Araştırmalar, insanların sahte içerikleri ayırt etme konusunda düşündükleri kadar başarılı olmadığını da gösteriyor. Deepfake videolar üzerine yapılan deneylerde katılımcıların önemli bölümünün yapay içerikleri gerçek sanarak değerlendirdiği, hatta birçok kişinin kendi ayırt etme becerisini olduğundan yüksek gördüğü tespit edildi. Bu durumun, seçim süreçlerinden finansal dolandırıcılığa kadar geniş bir alanda toplumsal risk oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Dünya Ekonomik Forumu tarafından yayımlanan son değerlendirmelerde de sentetik medya teknolojilerinin demokratik süreçler açısından büyüyen bir tehdit haline geldiği belirtildi. Raporda, yalnızca sahte içeriklerin değil, 'her şeyin sahte olabileceği' düşüncesinin de toplumsal güveni çökerten yeni bir krize sebep olduğu ifade edildi. Uzmanlar, insanların artık gerçek görüntülere bile şüpheyle yaklaşmaya başladığını ve bunun uzun vadede bilgi düzenini zayıflatabileceğini belirtiyor.

Öte yandan bazı araştırmacılar, yapay zekânın insan psikolojisi üzerindeki etkisinin henüz tam olarak ölçülemediğini ve mevcut sürecin yalnızca başlangıç aşamasında olduğunu düşünüyor. Özellikle sürekli yapay zeka etkileşimi yaşayan bireylerde gerçek ile kurgu arasındaki sınırların bulanıklaşabileceği, dijital manipülasyonun ise gelecekte daha sofistike hale geleceği öngörülüyor. Bu nedenle birçok ülkede medya okuryazarlığı, deepfake tespiti ve yapay zekâ düzenlemeleri konusunda yeni çalışmalar gündeme geliyor. (İLKHA) ()

Uzmanlara göre, yapay zekâ araçlarının sağladığı kolaylık, bireylerin düşünsel süreçleri dış kaynaklara devretmesine neden olabiliyor. Bu durumun özellikle üreticilik ve problem çözme becerileri üzerinde etkili olabileceği ifade ediliyor.

Texas Üniversitesi Dell Tıp Fakültesi'nde klinik nöropsikolog olarak görev yapan Jared Benge ise yapay zekânın doğrudan zararlı olmadığını, etkilerin kullanım biçimine bağlı olduğunu söyledi. Benge 'Beyin geçmişte de teknolojiye uyum sağladı. Yapay zekâ da doğru kullanıldığında faydalı olabilir.' dedi.

Araştırmalarda, GPS kullanımının mekânsal hafızayı zayıflattığı ve arama motorları nedeniyle insanların bilgi hatırlama eğilimlerinin azaldığına dair bulgulara da dikkat çekildi. Uzmanlar, yapay zekânın bu süreci daha ileri taşıyabilecek en güçlü araçlardan biri olduğunu belirtiyor.

Microsoft Research tarafından yürütülen bir çalışmada, yapay zekâyı yoğun kullanan bireylerin eleştirel düşünme testlerinde daha düşük performans gösterdiği kaydedildi. Araştırmacılar, özellikle konu hakkında yeterli bilgiye sahip olmayan kullanıcıların yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu değerlendirmekte zorlanabileceğini vurguladı.

Bilim adamları, kullanıcıların yapay zekâyı düşünmenin yerine değil, düşünceyi geliştiren bir araç olarak kullanması gerektiğini belirtiyor. Uzmanlar, kişilerin önce kendi fikirlerini oluşturmasını, ardından yapay zekâyı bu fikirleri geliştirmek veya sorgulamak amacıyla kullanmasını öneriyor.

Üreticilik konusunda da benzer endişeler dile getiriliyor. Bazı araştırmalar, yapay zekâ destekli üretici çalışmaların daha öngörülebilir ve daha az özgün sonuçlar üretebildiğini ortaya koyuyor. Uzmanlara göre, zihinsel çaba ve 'zorlanma' hissi, beynin öğrenme ve üretme kapasitesi açısından önemli rol oynuyor.

Öte yandan uzmanlar, teknolojinin tamamen reddedilmesi gerektiği görüşünde değil. İnsan beyninin tarih boyunca yeni araçlara uyum sağladığını hatırlatan araştırmacılar, asıl önemli olanın teknolojiyi bilinçli ve dengeli kullanmak olduğunu ifade ediyor. (İLKHA)

Yasal mevzuata göre, yurt dışından getirilen bir telefonun Türkiye'de mobil şebekelerde kullanılabilmesi için, cihazın ülkeye giriş yaptıktan sonra ilk sinyal aldığı tarihten itibaren 120 gün içinde IMEI kaydının yapılması gerekiyor. Bu süre içinde kayıt işlemi tamamlanmazsa cihaz, operatörler tarafından şebekeye kapatılıyor. Kapatılan telefonlar yalnızca Wi-Fi üzerinden kullanılabiliyor.

Kamuoyunda dile getirilen 'son 24 saat' uyarısı tüm kullanıcılar için geçerli değil. Süre hesabında, BTK tarafından gönderilen bilgilendirme SMS'lerinin tarihi esas alınıyor. Örneğin, 5 Ocak 2026'da mesaj alan bir kullanıcı için 120 günlük süre 5 Mayıs 2026'da sona eriyor. Dolayısıyla kapanma tarihi, her cihaz için farklılık gösteriyor.

Kullanıcılar cihazlarının kayıt durumunu kolayca kontrol edebiliyor. Telefon üzerinden *#06# tuşlanarak öğrenilen 15 haneli IMEI numarası, e-Devlet sistemi üzerinden 'IMEI Sorgulama' ekranına girilerek kontrol edilebiliyor. Bu sayede cihazın kayıtlı olup olmadığı veya kapanma riski taşıyıp taşımadığı kısa sürede öğrenilebiliyor.

Yeni nesil cihazlarda bulunan eSIM özelliği, kullanım süresini uzatabiliyor. Fiziksel SIM kartla 120 gün kullanılan bir cihaz, eSIM üzerinden ek 120 gün daha aktif kalabiliyor. Ayrıca takvim yılı değişimiyle birlikte bazı kullanıcıların cihazlarını toplamda 240 güne, hatta belirli koşullarda daha uzun süre kullanabildiği belirtiliyor.

2026 yılı itibarıyla IMEI kayıt ücreti 54 bin 258 lira olarak uygulanıyor. Bu yüksek maliyet, kullanıcıları alternatif yöntemlere yönlendirse de uzmanlar, yasal olmayan işlemlerden kaçınılması gerektiğini vurguluyor.

Özellikle bazı Android cihazlarda IMEI numarasının yasa dışı yollarla değiştirilebildiği iddiaları gündemde. Ancak IMEI değiştirme işlemi Türkiye'de suç kapsamında değerlendiriliyor. Uzmanlar, kullanıcıların bu tür yöntemlere başvurmaması ve cihazlarını yalnızca yasal yollarla kayıt altına alması gerektiği uyarısında bulunuyor.

Uzmanlara göre, tartışmaların odağında yeni bir düzenleme değil, mevcut kuralların daha etkin şekilde uygulanması yer alıyor. BTK'nın denetimlerini artırmasıyla birlikte, kayıt dışı cihazların tespit edilmesi ve şebekeye kapatılması sürecinin daha sıkı yürütülmesi bekleniyor. (İLKHA)

MEBİ platformu, yapay zeka desteğiyle öğrencilerin eksiklerini analiz ederek kişiselleştirilmiş öğrenme yolları sunabiliyor. Öğrenciler içeriklere hem web sitesi üzerinden hem de mobil uygulama aracılığıyla diledikleri zaman ulaşabiliyor.

Bakanlık yetkilileri, bu adımın sınav hazırlık sürecinde öğrencilere rehberlik edeceğini ve teknolojinin eğitimde daha etkin kullanılmasına katkı sağlayacağını belirtti. (İLKHA)

Turgut Özal Kongre ve Kültür Merkezi'nde düzenlenen konferansta konuşan ASELSAN Genel Müdür Yardımcısı Taha Yücel, savunma sanayisinde Türkiye'nin son yıllarda kaydettiği gelişmeleri anlatarak ASELSAN'ın vizyonu, yerli ve milli üretim hamleleri ile geleceğe yönelik hedefleri hakkında bilgiler verdi.

ASELSAN'ın küresel başarısına dikkat çeken Yücel, şunları söyledi: 'Geçen sene 50. yılımızdı, şimdi önümüzdeki 50 yılın temellerini atıyoruz. ASELSAN bu yıl itibariyle dünyada halka açık savunma sanayi şirketleri arasında 11. sıraya yükseldi. Türkiye'nin en değerli şirketi oldu ve dev holdinglerin çok önünde bir piyasa değerine ulaştı.'

'Ambargolar kendi sanayimizi oluşturma avantajına dönüştü'

Türkiye'nin savunma sanayii serüveninin zorluklarla başladığını hatırlatan Yücel, Kıbrıs Barış Harekatı sonrası uygulanan ambargoların bir dönüm noktası olduğunu belirterek, 'Kıbrıs Barış Harekatı, bize biçilen çerçevenin dışına çıktığımız bir operasyondu ve bedeli ambargo oldu ancak o ekipmanları almamanın avantajıyla Türkiye kendi savunma sanayisini oluşturmaya başladı. ASELSAN başlangıçta bir montaj sanayii olarak, teknoloji transferiyle telsiz üretme amacıyla kurulmuştu ama sonra Türk mühendislerinin kabiliyeti ve akademisyenlerin desteğiyle pek çok ürünü milli ve yerli olarak üretmeye başladık.' dedi.

'Malatya'daki şirketimiz yüzde 100 ASELSAN iştiraki olan sınırlı sayıdaki şirketimizden biridir'

ASELSAN Malatya'nın kuruluş amacına ve bölgedeki kalıcılığına da değinen Yücel, yatırımın stratejik önemini şu ifadelerle aktardı: 'ASELSAN Malatya şirketini deprem sonrasında kurduk. Bu şirket ASELSAN için belki çok zorunlu değildi ama bölge için böyle bir ihtiyaç vardı. Biz bir şirketi kurduğumuz zaman onu laf olsun diye kurmuyoruz. Kaliteye ve iddiaya önem veriyoruz. Malatya'daki şirketimiz yüzde 100 ASELSAN iştiraki olan sınırlı sayıdaki şirketimizden biridir. Biz buraya kalıcı geldik. Buradaki varlığımızla bölgeye olan inancımızı gösteriyoruz.'

Konuşmasının devamında teknolojik gelişmelere, özellikle yapay zekaya geniş yer ayıran Yücel, 'Yapay zekanın kendisine sordum: 'Bilgi güvenliği açısından ne kadar güvenlisin?' diye. O da dürüstçe 'Kritik bilgilerin paylaşılması güvenli değildir' dedi. Biz de ASELSAN'da dünyadaki pek çok kuruluştan farklı olarak 'Güvenli Yapay Zeka' modellerini iç bünyemizde, değerli akademisyenlerimizle beraber geliştirdik. Dışarıya bilgi çıkmadan çalışan kod, bilgi ve çeviri asistanlarımız var. Amacımız, ürün ve teknolojilerimize dokunan her yerde yapay zekayı akıllı bir yardımcı olarak kullanmaktır.' şeklinde konuştu.

Konuşmasının sonunda genç mühendis adayları ve öğrencilere de seslenen Yücel, problem üreten değil çözüm odaklı bireyler olunması gerektiğini vurguladı. Mezuniyetin öğrenmenin sonu değil başlangıcı olduğunu belirten Yücel, başarının sürekli kendini geliştirmek, disiplinli çalışmak ve zamanı faydalı işlere ayırmakla mümkün olduğunu ifade ederek sözlerini tamamladı.

Konferansa; İnönü Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nusret Akpolat, ASELSAN Genel Müdür Yardımcısı Taha Yücel, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mehmet Sağlam, ASELSAN Teknoloji ve Yenilikçilik Yönetimi Direktörü Doç. Dr. Ahmet Fazıl Yağlı, Uzman Mühendis Tuna Akça, ASELSAN Malatya Yerleşkesi Direktörü Gökmen Can, TÜGVA Malatya Temsilcisi Muhammed Malik Çiftçi, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. (İLKHA)