Anayasa Mahkemesinin (AYM), boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşe 'süresiz olarak' nafaka talep etme imkânı tanıyan düzenlemenin iptaline ilişkin gerekçeli kararı Resmî Gazete'de yayımlandı.
AYM Genel Kurulu, 4 Haziran 2026'da Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 175. maddesinin birinci fıkrasında yer alan 'süresiz olarak' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna karar vermişti. Mahkeme, kararın yürürlüğe girmesini ise 9 ay ertelemişti.
Buna göre iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek.
AYM'nin gerekçesi
Antalya 12. Aile Mahkemesi, baktığı bir boşanma davasında TMK'nın 175. maddesindeki 'süresiz olarak' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM'ye başvurmuştu.
AYM, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşin korunmasını meşru bir amaç olarak değerlendirirken, nafaka yükümlülüğünün herhangi bir süre veya ölçüt öngörülmeden süresiz hale getirilmesinin taraflar arasındaki menfaat dengesini bozabileceği sonucuna vardı.
Mahkeme gerekçesinde, nafakanın süresinin belirlenmesinde dikkate alınacak ölçütlerin kanunda açık, öngörülebilir ve somut olması gerektiğine işaret etti. Süresiz nafaka yükümlülüğünün bazı durumlarda kişinin ekonomik ve sosyal bütünlüğü üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceği, bu nedenle tarafların hak ve menfaatleri arasında makul bir denge kurulması gerektiği belirtildi.
Yoksulluk nafakası tamamen kaldırılmadı
AYM'nin kararı, yoksulluk nafakası hakkının tamamen kaldırılması anlamına gelmiyor.
İptal edilen düzenleme, TMK'nın 175. maddesinde yer alan nafakanın 'süresiz olarak' istenebilmesine ilişkin ibareyle sınırlı. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan tarafın diğer eşten mali gücü oranında yoksulluk nafakası talep edebilmesine ilişkin temel düzenleme korunuyor.
Mevcut sistemde ise nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü halinde nafaka kendiliğinden sona eriyor. Alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde de mahkeme kararıyla nafakanın kaldırılması mümkün bulunuyor.
Yeni düzenleme için 9 aylık süre
AYM, iptal kararının hemen yürürlüğe girmesi halinde ortaya çıkabilecek hukuki boşluğu dikkate alarak yürürlük tarihini 9 ay erteledi.
Bu süre içerisinde TBMM'nin yoksulluk nafakasının süresine ve uygulanmasına ilişkin yeni bir yasal çerçeve oluşturması bekleniyor. Yeni düzenlemenin hangi ölçütleri içereceği ve mevcut nafaka kararları bakımından nasıl bir geçiş hükmü öngörüleceği ise yasama sürecinde belirlenecek.
Dolayısıyla kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte mevcut yoksulluk nafakalarının kendiliğinden sona ermesi söz konusu değil. İptal hükmü, 30 Haziran 2027'ye kadar yürürlüğe girmeyecek. (İLKHA)
